İşyerimin Tehlike Sınıfı Nedir? NACE Koduyla Tehlike Sınıfı Öğrenme Rehberi

İş sağlığı ve güvenliğiyle ilgili hemen her sorunun cevabı aynı yerden başlar: işyerinizin tehlike sınıfı. Kaç saat İSG eğitimi verileceği, sağlık muayenelerinin sıklığı, hangi sınıf uzmanla çalışacağınız, risk değerlendirmesinin ne zaman yenileneceği — hepsi bu tek bilgiye bağlıdır. İyi haber şu: tehlike sınıfınız tahmine veya yoruma açık değildir; NACE kodunuza göre önceden belirlenmiştir ve birkaç dakikada öğrenebilirsiniz. Bu yazıda nereden bakacağınızı ve sonucun sizin için ne anlama geldiğini adım adım anlatıyoruz.

Tehlike sınıfı nedir?

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, tüm işyerlerini yapılan işin niteliğine göre üç sınıfa ayırır:

• Az tehlikeli — ofisler, bürolar, mağazalar, restoran ve kafeler gibi işyerleri
• Tehlikeli — kuaförler, diş klinikleri, birçok imalat ve bakım-onarım işi
• Çok tehlikeli — inşaat ve şantiyeler, madencilik, kimyasallarla yoğun çalışılan işler

Hangi işin hangi sınıfa girdiği, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın yayımladığı İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği’nde, faaliyet kodu (NACE) bazında tek tek listelenmiştir. Yani sınıfınızı ne siz seçersiniz ne de OSGB’niz; tebliğdeki liste belirler.

Önemli bir ayrıntı: sınıflandırma sizin işyerinizdeki güvenlik önlemlerine göre değil, yapılan işin doğasına göre yapılır. Çok titiz yönetilen bir şantiye de “çok tehlikeli”dir; çünkü sınıf, işin kendi risk potansiyelini anlatır.

NACE kodu nedir, nereden bulunur?

NACE kodu, işyerinizin ekonomik faaliyetini tanımlayan 6 haneli koddur (örneğin 56.10.19 — kafe ve kafeteryaların faaliyetleri). Bu kodu şuralarda görebilirsiniz:

1. Vergi levhanızda — “faaliyet kodu” satırında yazar. En hızlı yol budur.
2. SGK işyeri tescil bilgilerinizde — işyeri sicil numaranızın içinde de tehlike sınıfını gösteren hane bulunur.
3. e-Devlet üzerinden — vergi ve SGK kayıtlarınızı sorgulayarak faaliyet kodunuza ulaşabilirsiniz.

Kodunuzu bulduktan sonra İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği’nin ekindeki listede aratmanız yeterli: kodun karşısında “az tehlikeli”, “tehlikeli” veya “çok tehlikeli” yazar.

İpucu: Elinizde vergi levhanız varsa, tehlike sınıfınızı öğrenmek 2 dakikalık iştir. Kodunuzu bize iletirseniz sınıfınızı ve buna bağlı yükümlülüklerinizi ücretsiz olarak çıkarırız.

Birden fazla iş yapıyorsak hangisi geçerli?

Birçok işletme tek bir faaliyetle sınırlı değildir: hem üretim hem satış yapan bir atölye, hem depo hem ofis barındıran bir şirket gibi. Bu durumda kural nettir: asıl işiniz esas alınır. İşyerinde birden fazla faaliyet yürütülüyorsa, tehlike sınıfı yüksek olan işin sınıfı değil, işyerinin asıl (ana) faaliyetinin sınıfı geçerlidir.

Bu yüzden NACE kodunuzun fiilen yaptığınız asıl işi doğru yansıtması önemlidir. Kuruluşta yanlış veya eksik bildirilen bir faaliyet kodu, sizi olduğunuzdan daha yüksek ya da daha düşük bir sınıfta gösterebilir — iki durum da sorun yaratır.

Tehlike sınıfı hangi yükümlülükleri belirler?

Tehlike sınıfınız netleştiğinde, İSG yükümlülüklerinizin çerçevesi de netleşir:

Yükümlülük	Az tehlikeli	Tehlikeli	Çok tehlikeli
Çalışabilecek uzman sınıfı	C, B veya A	B veya A	Yalnızca A
Periyodik sağlık muayenesi	En geç 5 yılda bir	En geç 3 yılda bir	En geç yılda bir
Temel İSG eğitimi süresi	En az 8 saat	En az 12 saat	En az 16 saat
Eğitimin yenilenmesi	3 yılda bir	2 yılda bir	Yılda bir
Risk değerlendirmesi yenileme	6 yılda bir	4 yılda bir	2 yılda bir

Ayrıca iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekiminin işyerinizde geçirmesi gereken aylık hizmet süresi de çalışan başına, tehlike sınıfınıza göre hesaplanır. Sınıf yükseldikçe süre artar.

Tabloda da görüldüğü gibi tehlike sınıfı bir “etiket”ten fazlasıdır: aynı çalışan sayısına sahip bir ofis ile bir şantiyenin İSG takvimi ve maliyeti birbirinden ciddi biçimde farklıdır. Bu yüzden risk değerlendirmesi, İSG eğitimleri ve işyeri hekimliği hizmetlerini planlamadan önce ilk sorduğumuz soru hep aynıdır: “NACE kodunuz nedir?”

Sık karşılaşılan örnekler

Aklınızda somutlaşması için tebliğden birkaç yaygın örnek:

• Avukatlık büroları, muhasebe ofisleri, yazılım şirketleri → az tehlikeli
• Restoran, kafe ve kantinler → az tehlikeli
• Kuaför ve güzellik salonları → tehlikeli
• Diş klinikleri ve muayenehaneler → tehlikeli
• İnşaat ve şantiye işleri → çok tehlikeli

“Az tehlikeli” olmak yükümlülüklerin ortadan kalktığı anlamına gelmez; 6331 sayılı Kanun çalışan sayısına bakılmaksızın tüm işyerlerini kapsar. Az tehlikeli sınıf, yükümlülüklerin daha seyrek ve daha hafif olduğu anlamına gelir — hangi yükümlülüklerin sizi kapsadığını OSGB nedir yazımızda ayrıntılı anlattık.

Tehlike sınıfım yanlışsa ne yapabilirim?

İki farklı durumu ayırmak gerekir:

• NACE kodunuz fiili faaliyetinizi yansıtmıyorsa (örneğin yıllar önce farklı bir işle kurulmuş şirket), kodun düzeltilmesi için vergi dairesi ve SGK nezdinde güncelleme yaptırmanız gerekir. Kod düzelince tehlike sınıfı da kendiliğinden düzelir.
• Kodunuz doğru ama tebliğdeki sınıflandırmanın işinize uygun olmadığını düşünüyorsanız, işveren olarak tehlike sınıfına ilişkin itirazınızı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na iletebilirsiniz; değerlendirme Bakanlık tarafından yapılır.

Her iki süreçte de belgelerin doğru hazırlanması işin en kritik kısmıdır — bu noktada destek almak süreci belirgin şekilde kısaltır.

Özet: 3 adımda tehlike sınıfınız

1. Vergi levhanızdan (veya SGK tescilinizden) NACE kodunuzu bulun.
2. Kodu İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği’nin listesinde aratın; karşısındaki sınıf sizin sınıfınızdır.
3. Sınıfınıza göre uzman görevlendirmesi, eğitim, muayene ve risk değerlendirmesi takviminizi kurun.

Üçüncü adım için yanınızdayız: NACE kodunuzu iletişim sayfamızdan bize gönderin, tehlike sınıfınızı ve işyerinize özel yükümlülük takviminizi ücretsiz çıkaralım.