İşyeri Hekimi ve İş Güvenliği Uzmanının Görevleri Nelerdir?

Bir OSGB ile çalışmaya başladığınızda karşınıza iki temel uzman çıkar: işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı. Çoğu işveren bu iki rolü birbirine karıştırır ya da “ikisi de aynı işi yapıyor” diye düşünür. Oysa görev alanları birbirinden nettir ve işyerinizde birbirini tamamlar. Bu yazıda her iki uzmanın ne yaptığını, aralarındaki farkı ve birlikte nasıl çalıştıklarını açıklıyoruz.

Kısaca: iki uzman, iki farklı odak

En basit ayrımıyla:

• İş güvenliği uzmanı, işyerindeki tehlikelere ve çalışma ortamına odaklanır. “Bu iş nasıl daha güvenli yapılır?” sorusunun peşindedir.
• İşyeri hekimi, çalışanın sağlığına odaklanır. “Bu iş çalışanın sağlığını nasıl etkiliyor?” sorusunun peşindedir.

İkisi de 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında işyerine hizmet verir; genellikle bir OSGB üzerinden görevlendirilir.

İş güvenliği uzmanının görevleri

İş güvenliği uzmanı, işyerini bir bütün olarak güvenlik gözüyle değerlendirir. Temel görevleri şunlardır:

• Rehberlik ve danışmanlık: İşverene ve çalışanlara, alınması gereken tedbirler konusunda yol gösterir.
• Risk değerlendirmesi: İşyerindeki tehlikeleri tespit eder, bunların doğurabileceği riskleri analiz eder ve kontrol tedbirlerini belirler. Bu, uzmanın en kritik görevlerinden biridir.
• Saha denetimi: İşyerini düzenli olarak gezerek eksikleri ve tehlikeli durumları yerinde tespit eder, tutanağa bağlar.
• Çalışma ortamı gözetimi: Gürültü, toz, aydınlatma, kimyasal maruziyeti gibi ortam ölçümlerinin gerekliliğini belirler ve sonuçları değerlendirir.
• Eğitim: Çalışanların iş güvenliği eğitimlerini planlar ve verir.
• Acil durum planlaması: Yangın, deprem, tahliye gibi senaryolar için eylem planlarının hazırlanmasına ve tatbikatlara katkı sunar.
• İş kazası incelemesi: Kaza olması hâlinde nedenlerini araştırır, tekrarını önleyecek tedbirleri önerir.

Uzmanın işyerinde geçireceği süre, işyerinin tehlike sınıfına ve çalışan sayısına göre değişir. Az tehlikeli bir ofis ile çok tehlikeli bir şantiye aynı sıklıkta hizmet almaz.

İşyeri hekiminin görevleri

İşyeri hekimi, çalışanların sağlığını hem işe girişte hem de çalışma süresi boyunca gözetir. Temel görevleri şunlardır:

• İşe giriş muayenesi: Çalışan işe başlamadan önce, yapacağı işe sağlık açısından uygun olup olmadığını değerlendirir.
• Periyodik muayeneler: Çalışanların sağlığını, işin risklerine göre belirli aralıklarla kontrol eder. Örneğin gürültülü ortamda çalışan biri için işitme testi gündeme gelir.
• Sağlık gözetimi: İş kaynaklı sağlık sorunlarını erken fark etmek için çalışanları izler; meslek hastalığı şüphesinde süreci yönetir.
• İlk yardım organizasyonu: İşyerinde ilk yardımcı bulundurulması ve ilk yardım düzeninin kurulmasına rehberlik eder.
• Sağlık kayıtlarının tutulması: Her çalışan için sağlık dosyası oluşturur ve gizlilik içinde saklanmasını sağlar.
• Bilgilendirme ve danışmanlık: İşverene, çalışanların sağlığını koruyacak düzenlemeler (çalışma süreleri, ergonomi, beslenme) konusunda öneride bulunur.
• Risk değerlendirmesine katkı: Sağlık boyutuyla risk değerlendirme çalışmasına iş güvenliği uzmanıyla birlikte katılır.

İki uzman birlikte nasıl çalışır?

İşyeri hekimi ile iş güvenliği uzmanı ayrı ayrı değil, aynı ekibin parçası olarak çalışır. Bunun en somut örneği risk değerlendirmesidir: uzman tehlikeyi teknik açıdan tanımlarken, hekim o tehlikenin çalışan sağlığına etkisini ortaya koyar.

Bir örnekle netleştirelim: Bir matbaada çözücü kimyasal kullanılıyorsa, iş güvenliği uzmanı havalandırmayı, kişisel koruyucu donanımı ve depolama koşullarını değerlendirir; işyeri hekimi ise bu kimyasala maruz kalan çalışanların solunum ve cilt sağlığını periyodik olarak izler. İki bakış birleşince tehlike hem kaynağında azaltılır hem de çalışan üzerindeki etkisi takip edilir.

Doğru kurgulanmış bir İSG hizmeti, ceza almamak için tutulan bir formalite değil; kaza ve meslek hastalığını gerçekten önleyen bir sistemdir.

İşyerim her iki uzmanı da almak zorunda mı?

Kısa cevap: Çoğu işyeri için evet. 6331 sayılı Kanun, çalışan sayısına bakmaksızın işyerlerini kapsar. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı görevlendirme yükümlülüğü; işyerinin tehlike sınıfına ve çalışan sayısına göre şekillenir. Hizmetin süresi ve sıklığı değişse de, bu iki uzmandan yararlanma gerekliliği geniş bir işyeri kesimini kapsar.

İşyerinizin kendi bünyesinde bu uzmanları istihdam etmiyorsanız, hizmeti bir OSGB üzerinden almanız gerekir.

Nereden başlamalı?

İşyerinizin hangi uzmandan ne kadar süre hizmet alması gerektiği; faaliyet alanınıza, tehlike sınıfınıza ve çalışan sayınıza bağlıdır. Bu üç bilgiyle size özel bir yol haritası çıkarmak mümkün.

Daha fazla ayrıntı için işyeri hekimliği ve iş güvenliği uzmanlığı hizmet sayfalarımıza göz atabilir; işyerinize özel bir değerlendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz — ilk değerlendirme ücretsiz.